‘Je hebt er geen grip op’, aldus Burgemeester Rob Bats van Haren over het Facebook-feest in de nacht van vrijdag op zaterdag 21-22 september 2012. Wat een ‘sweet-sixteen’ feestje had moeten worden voor een zekere Merthe uit Haren, transformeerde middels Facebook in een ‘Project X’ feest, naar de gelijknamige film. Er geen grip op hebben betekent dat het fenomeen onbeheersbaar is en zich kleiner óf groter voor kan doen en zich kan herhalen Dit is al eerder gebleken uit Project X-feesten in Frankrijk, Duitsland, Australië en de VS. De ‘onzichtbare’, virtuele online massa lokte een échte gebeurtenis uit. In Haren escaleerde het anarchistische feest met 18.000 bezoekers in een vuurzee van relschoppers die één grote ravage veroorzaakte.

Gebrek aan regie
Ik heb mij verbaasd over het gebrek aan regie in de groepsdynamiek van het Facebook-feest in Haren. Gemeente, politie en de media hebben de avond in spanning afgewacht, geromantiseerd, maar bleven in gebreke zonder het publieksevenement te sturen. Ik legde de volgende stelling op LinkedIn voor aan de online-groep van Community Managers NL, mensen die gewend zijn om grote online-groepen mensen te organiseren. Hoe had een community manager online kunnen ingrijpen om een Project X in Haren te voorkomen?

Impact sociale media onderschat
In Haren was er een gigantische buzz ontstaan met een virus aan tweets op vrijdag, waardoor het ‘worldwide trending’ werd. Op Frankwatching lees ik een interessant analyse van het gebruik van de sociale media in Project X. Woensdag en donderdag waren er slechts zo’n 40-80 tweets per uur, vrijdag ging het in de middag al naar meer dan 1000 per uur. ‘Tijdens Project X Haren heb ik ervaren dat de snelheid van social media zich slecht verhoudt met de tijd die het kost om zorgvuldig te communiceren tijdens een crisissituatie.’, schrijft Gilbert Sewnandan, projectleider Nieuwe Media en Communicatieadviseur van de Gemeente Groningen, in zijn blog over zijn ervaring tijdens 12 uur voorlichting ter plaatse. Sewnandan komt er dus met Project X Haren achter dat social media een snelle aanpak vereist. Is dat geen trage reactie? Verdiende Twitter in 2011 niet de Nobelprijs voor de Vrede – samen met Facebook- voor hun rol in de Arabische Lente? Is het toen niet duidelijk geworden, dat in korte tijd grote groepen, dan wel niet hele volksstammen, gemobiliseerd kunnen worden rondom één politieke overtuiging, één onderwerp, één #? We zouden dus beter moeten weten.

Toch is de impact van sociale media, en de noodzaak hier iets mee te doen, bij de gemeente én de politie pas doorgedrongen als het te laat is. In Haren was men zich vóór Project X, dat in korte tijd wereldwijd opgepikt werd, nog niet bewust van de impact van sociale media. Burgemeester Rob Bats begon nota bene pas op vrijdag te experimenteren met Twitter en maakte, in de stilte voor de storm, om 16.30u zijn account aan. Nietsvermoedend opende hij met: ‘GEEN PANIEK!!! GEEN PANIEK!!!’ en even later vermaande hij zijn volgers om weg te blijven. Zoals Steven de Jong, opiniejournalist van het NRC, al constateerde roepen deze tweets uiteraard op tot tegenovergestelde reacties. Mij komen ze voor als een totale vorm van mismanagement op het gebied van sociale media.

Maar, wat dan wel te doen?
Voor eventuele gebeurtenissen in de toekomst gaan speciale inlichtingendiensten de sociale media in de gaten houden, aldus Ivo Opstelten. Burgemeesters die vermoeden dat zoiets in hun gemeenten gaat afspelen kunnen dan ‘op maat’ worden geadviseerd door deze diensten. Mijn advies luidt om bij deze inlichtingendiensten ook een community expert in de arm te nemen die nauw samenwerkt met de politie. Dit ook naar voorbeeld van een Project X-feest in Hamburg, waar de Duitse politie de ergste relschoppers (velen al bekend bij de politie) die zich via Facebook manifesteerde, thuis heeft opgezocht.

Change the game
Naast het opsporen van ‘kwaadaardige cellen’, kan de community manager in een beginstadium de autoriteiten ervan overtuigen om het feest als kans te zien en deze overtuigend aan te grijpen in plaats van te blokkeren. Om er daadwerkelijk een feest van te maken is het nodig om middelen in te zetten om het evenement op een positieve manier te kanaliseren. Hierin is het van belang om populaire sleutelfiguren met tienduizenden scharen aan volgers offline te benaderen om zo online een positieve draai aan het geheel te geven en op te roepen tot creativiteit in plaats van agressie.

Online kunnen er promotors worden aangewezen die een positieve ‘vibe’ creëren waarbij het vooral gaat om een ‘crowdsourcing’ te starten naar goede ideeën om er een leuk feestje van te maken. Dit alles in plaats van ruimte te geven aan de grote Verveling die omslaat in massale vernielingsdrang. Vervolgens kan deze creatieve input doorgespeeld worden aan de media die het goede nieuws kunnen verspreiden, zodat er geen ruimte wordt gegeven aan relschoppers om het feest zelf negatieve invulling te geven.

Ook kunnen er online vrijwilligers geregeld worden die nauw samenwerken met de politie om het daadwerkelijke feest in goede banen te leiden. Dus, controle bij het station op alcohol en drugs, waarbij hooligans en andere relschoppers op de trein terug worden gezet.

Zie het als een spel, waarbij alle spelers slechts geïnformeerd hoeven worden over de spelregels. Juist daar ligt een schone taak weggelegd voor de community manager. Een community van een feest kan je sturen, mits je inspeelt op de groepsdynamiek. Change the game!

Elien van Riet werkt als community manager in Amsterdam Noord voor ilovenoord en Selfmade City NDSM.NL. Daarnaast geeft zij trainingen bij Mediamatic, een platform voor nieuwe technologieën. Dit artikel is tot stand gekomen met dank aan Community Managers NL.